بهداشت روانی چیست؟

بهداشت روان، یعنی توانایی زندگی کردن شاد، سازنده و ... بدون دردسر و گرفتاری

بنا به تعریف سازمان جهانی بهداشت (WHO)[1] بهداشت روان فقط به معنی نبود بیماری روانی نیست بلکه بیشتر با نوعی سلامت ذهنی ارتباط دارد. افرادی از نظر روانی سالم هستند که احساس کنند به خوبی با زندگی، مسایل و تغییرات آن کنار می­آیند. می­توانند زندگی خود را تحت کنترل داشته­باشند، مسئولیت­پذیر باشند. از توانایی­های ذهنی خود به­خوبی استفاده کنند. با دیگران ارتباط خوب و مناسبی برقرار کنند و به فعالیت­های سازنده بپردازند. درحقیقت سلامت روان دارای دامنه بسیار گسترده­ای است و هیچوقت نمی­توان گفت کسی از نظر روانی سالم است و دیگر لازم نیست کاری برای خود انجام دهد. در طول زندگی، ما با فشارها و استرس­های بزرگ و کوچکی مانند مراحل رشدی، بلوغ، بیماری­ها، فشار اقتصادی، امتحان، زلزله، رقابت و یا از دست دادن اتوبوس، دیر رسیدن به مدرسه یا محل کار آلودگی هوا، سر و صدای اطراف و ماشین­ها و ... مواجه­ایم. به همین خاطر، دردسر و گرفتاری را در تمام دوره­های زندگی تجربه می­کنیم. این دردسرها و گرفتاری­ها روی احساس رضایت و شادی ما از زندگی تأثیر می­گذارد و باعث می­شود تا ارتباطات ما با دیگران مختل شده و سلامت ذهنی و جسمانی ما به  خطر بیفتد. در حال حاضر با وجود پیچیدگی­های جامعه امروزی لازم و ضروری است تا سلامت و بهداشت روانی خود را ارتقا داده و با بهتر نمودن وضعیتمان از نظر ارتباطی و توانایی­های ذهنی، سازگاری بهتری را برای خود و دیگران بسازیم. برای رسیدن به یک سطح مناسب و مطلوب از بهداشت روان برنامه­های مختلفی ارائه شده است.

طبق تعریف بهداشت روان هر گونه عملی که بهداشت روانی و بهزیستی را در خلال جامعه و افراد افزایش دهد, برنامه­های ارتقایی گفته می­شود.

عدم سازش و وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهود و فراوان است. در هر طبقه و صنفی و در هر گروه و جمعی، اشخاص نامتعادلی زندگی می­کنند. بنابراین در مورد همه اعم از کارگر، محصل، پزشک و مهندس، زارع، استاد دانشگاه و غیره، خطر ابتلا به ناراحتی­های روانی وجود دارد. به عبارت دیگر هیچ فرد انسانی در برابر امراض روانی مصونیت ندارد. البته دانستن این­که هر شخصی ممکن است گرفتار ناراحتی روانی شود، خودبه­خود کافی نیست زیرا که بهداشت روانی فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده، بلکه هدف اصلی آن پیش­گیری  

از وقوع ناراحتی­ها می­باشد. پیش­گیری به معنای وسیع آن، عبارت می­باشد از بوجود آوردن عواملی که مکمل زندگی سالم و نرمال است. به­علاوه درمان اختلالات جزیی رفتار به­منظور جلوگیری از وقوع بیماری­های شدید روانی

اصول بهداشت روانی :

چنانکه قبلاً ذکر شد هدف اصلی بهداشت روانی، پیش­گیری است و این منطور به­وسیله ایجاد محیط فردی و اجتماعی مناسب حاصل می­گردد.

اصول اساسی بهداشت روانی عبارت است از:

1– احترام فرد به شخصیت خود و دیگران

2 – شناختن محدودیت­ها در خود و افراد دیگر

3 – دانستن این حقیقت که رفتار انسان معلول عواملی است.

4 – آشنایی به اینکه رفتار هر فرد تابع تمامیت وجود اوست.

5 – شناسایی احتیاجات و محرک­هایی که سبب ایجاد رفتار و اعمال انسان می­گردد.