|
نوجواني و بلوغ
1- بلوغ :
ممكن است ، در هر زمان بين
سالهاي 5 يا 6 و 9 رخ مي دهد . اما در ايران نضج جنسي در
دختران از 12 تا 13 سالگي و در پسران يك يا دو سال ديرتر
آغاز مي شود . نوجواني اوليه به سالهاي 13 تا 16 يا 17
سالگي اطلاق مي شود و نوجواني بعدي تا 18 سالگي است .
2- معيارهاي بلوغ :
در دختران قاعدگي و در
پسران احتلام ، نمايانگر نضج جنسي است . قاعدگي نقطه مياني
در بلوغ است .
3- علتهاي بلوغ :
تحقيقات جديد غده شناسي
نشان ميدهد كه ترشحات يا هورمونها در پيدايش بلوغ تقريبا
نقش اول را دارند .و حتي پيشرسي و ديررسي بلوغ ، نتيجه كم
و كيف همين ترشحات است .
4- تغييرات بدني در دوران
بلوغ :
الف ) تغيير در اندازه بدن –
دختران قبل و بعد از قاعدگي بيشترين وزن را دارند و چاقي
در شكم و اطراف پستان ها ، كفل و رانها ،در لبها ، گردن و
فك ظاهر مي شود . اين چاقي معمولاً پس از نضج بلوغي ناپيدا
مي شود و نمو سريع قد 2 سال بيشتر ادامه پيدا مي كند .
ب ) تغيير در نسبت هاي بدن –
اين حالت در بيني ، پاها و دستها مخصوصا آشكار مي شود .
ج) خصايص جنسي اوليه – رحم
دختران متوسط 11 تا 12 ساله حدود 3/5 گرم وزن دارد . در 16
سالگي به 43 گرم مي رسد . در عين حال ، لوله رحم ، تخم دان
ها و مهبل به سرعت رشد و نمو پيدا مي كند . نخستين نشانه
واقعي نضج دستگاههاي تناسلي در دختران پيدايش قاعدگي است .
بين 16 و 18سالگي دوره سرع ترين رشد ونمو خصايص جنسي در
دختران است .
د ) خصايص جنسي ثانويه –
عبارت است از شكل هاي بدني كه پسران را از دختران مشخص مي
كند و نقش جنسي مستقل هر كدام را تعيين مي كند . و سبب مي
شود كه پسر و دختر نسبت به هم جذابيت پيدا كنند .
5- آثار تغييرات بلوغ :
نمو سريع و تغييرات بدن
احتمالاً با خستگي ، بي ميلي ، و علايم نامطلوب ديگر همراه
است اين ناراحتي ها غالباً با افزايش ميزان وظايفو مسئوليت
هاي فرد بيشتر مي شوند زيرا او نگراني موفقيت دارد آشفتگي
هاي گوارشي فراوانند و اشتها بيشتر است .
دختران ، در دوره هاي قاعدگي
، غالبا ، سردردها ،كمردردها ، شكم دردها ، توام با
استفراغ ، سوزش پوست و حتي تورم پاها و قوزكها را تجربه مي
كنند و در نتيجه ، خستگي ، افسردگي و عصبانيت احساس مي
كنند . همين كه ، قاعدگي منظم مي شود آشفتگي هاي بدني و
روان شناختي قبلي كاهش مي يابند . البته بعضي از اين دردها
در دوران قاعدگي پيدا مي شوند .
6- تغييرات دوران بلوغ روي
گرايشها و رفتار فرد اثر دارد .
تغييرات همگاني دوران بلوغ
مؤثر در گرايشها و رفتار عبارتند از :
v
انزوا طلبي .
كودك از همسالان و فعاليت
هاي خانوادگي دوري مي جويد و غالبا نزاع دارد . بيشتر
اوقات خود را در روياي بيداري مي گذراند و فكر مي كند كه
چرا اطرافيان او را درك نمي كنند و رفتار مطلوبي با او
ندارند .
v
خستگي و ملامت
از بازي كردن ، كار در موسسه
فعاليت هاي اجتماعي و زندگي بطور كلي خسته و ملول مي شود و
تا مي تواند كم كار ميكند .
v
نا هماهنگي :
فرد مدتي نا آزموده است و
حركات نا مطلوبي دارد .
v
تعارض و ستيزه جويي اجتماعي
:
كودك در حال بلوغ غالبا نا
همكار ، نا موفق و متعارض يا ستيزه جوست .
v
احساساتي تند :
بدخلقي ،قهر ، انفجار خشم
، و ميل به فرياد زدن در حال برانگيختگي شديد از خصايص
دوران اول بلوغ بشمار مي رود . اين دوره با غم ، زودرنجي و
اضطراب همراه است . افسردگي ، كج خلقي و بي حوصلگي از
علائم دوران پيش از قاعدگي و در دوره قاعدگي در دختران است
.
v
فقدان اعتماد به نفس :
علت عمده اين حالت ، ضعف
مقاومت بدن و امتقاد مداوم از بزرگسالان و همسالان است
كودك در حال بلوغ ، اعتماد به نفس قبلي را از دست مي دهد و
نسبت به خويش بي اعتماد مي شود و از شكست مي ترسد .
v
حيا و غفت افراطي :
زيرا او مي ترسد كه ديگران
به تغييرات بدني او متوجه شوند و نظر نا مساعد نسبت به
آنها نشان دهند .
7- نگرانيهاي دوران بلوغ :
الف ) خودپنداري نامساعد
نوجوان چون عقايد و گرايش
خوبي درباره خويشتن دارند كه نتيجه اعتماد به نفس است .
لكن ممكن است محيط اجتماع برخورد مناسبي با
فرد نوجوان نداشته باشد ، او را تحقير كند و او را مورد
تمسخر قرار دهد و از هر گونه تمجيد و تشويق محروم شود . و
اين سبب مي شود كه بتدريج خودپنداري مساعد او لطمه ببيند و
نظر و گرايش منفي پيدا كند .
,
ب ) شكست و ناكامي :
نمو بدني سريع با كمبود
انرژي همراه خواهد بود و اين نيز به كاهش ميزان كار و
پيدايش ملامت و خستگي نسبت به هرگونه فعاليت كه مستلزم
تلاش است منجر خواهد شد .
ج ) آماده نبودن براي
تغييرات بلوغ
از جمله علتهاي نا آمادگي
كودكان براي شناخت و پذيرش تغييرات بلوغي ، نا آگاهي
والدين و بي اعتمادي ايشان به آماده سازي فرزندان است ، پس
ممكن است اين عدم آمادگي منجر به ضربه اي سخت باشد .
د ) پذيرش بدن تغيير يافته
اگر كودك تغييرات بدني را
بپذيرد و از وضع ظاهر اندام خود راضي شود چون مي داند وضع
ظاهر چقدر در پذيرش اجتماعي اهميت دارد و بنابراين غالباً
شرمندگي احساس مي كند .
ه ) پذيرش نقشهاي جنسي مصوب
در جامعه
دختر بايد زنانه بار بيايد
تا مورد تاثير اطرافيان باشد در غير اين صورت ما در
سازگاريهاي اجتماعي با مسائل و دشواريهايي مواجه خواهد شد
.
و ) انحراف در نضج جنسي
بلوغ زودرس يا دير رس موجب
نگراني و ناراحتي كودك مي شود زيرا منجر به طرد مي شود .
خرسندي و خوشبختي در دوران
بلوغ :
احساس خوشبختي يا بدبختي در
رشد و تكامل آدمي بسيار مؤثر است و خوشبختي هنگامي تامين
مي شود كه شخص مورد پذيرش اطرافيانش قرار گيرد و ميان او و
آنها صحبت متقابل برقرار شود ، و در فعاليت هاي خود موفقيت
لازم بدست آورده در غير اينصورت خود را بدبخت و ناخرسند
خواهد خواند .
نوجوان هميشه مي خواهد و مي
كوشد كه اطرافيانش او را چنانكه هست بپذيرند ، با او صحبت
كنند ، از محبت متقابل او بهرمند شوند و در هر فعاليتي كه
وارد مي شود موفق بيرون آيد اما هميشه اين موفقيت نصيب نمي
شود زيرا به سبب تغييرات بدني دوران بلوغ يك نوع عدم تعادل
رفتاري پيدا مي كند كه موجب ناكامي او در هر سه مورد مذكور
مي شود .
تهيه كننده : زهره زارع
|
